Skugginn í herberginu

Það er skrýtin tilfinning að vera með góðan ásetning og samt lenda alltaf á sama stað.

Maður er búinn að ákveða sig. Á að taka til, klára, hreyfa sig, svara, mæta, standa við. Þetta er ekkert flókið á blaði. Svo kemur dagurinn. Eða vikan. Eða bara klukkan tvö á þriðjudegi þegar allt fer í skrúfuna. Og allt í einu er maður kominn í gamla módelið sitt.

Þarna er skugginn.

Ekki sem skrímsli eða dramatík, heldur sem kunnuglegt mynstur sem á það til að stíga inn í herbergið þegar maður er ekki alveg með stjórn á sér. Stundum birtist hann sem frestun. Stundum sem pirringur. Stundum sem það að fara í fullkomnunarham, gera allt að risaverkefni, svo maður hafi góða afsökun til að byrja ekki.

Flest okkar reyna að leysa þetta með því að skamma sig. Það virkar stundum í tvo daga. Svo fellur maður, skammast sín meira, og endar í sama hring. Þetta er eins og að reyna að keyra bíl með því að öskra á mælaborðið.

Skugginn er ekki endilega það versta í okkur. Hann er oft það sem við höfum ekki nennt að skilja.

Veikleiki er ekki persónudómur

Ég held að stærsti misskilningurinn sé að veikleikar segi eitthvað afgerandi um hver við erum. Eins og þeir séu sönnunargagn. Eins og þeir merkji að maður sé latur, óstöðugur, óöruggur eða bara ekki með þetta.

Í raun eru veikleikar miklu oftast einfaldari. Þeir eru ákveðin staðsetning í kerfinu þar sem þú tapar fókus, tapar sjálfstjórn eða tapar trú á eigin getu.

Og þegar þú sérð veikleikann sem staðsetningu, ekki sem stimpil, þá færðu loksins eitthvað sem hægt er að vinna með.

Þá ferðu að spyrja spurninga sem gera gagn í stað þess að meiða.

• Hvenær kemur þetta helst upp.

• Hvað kveikir á þessu.

• Hvað er ég að reyna að forðast.

• Hvað fæ ég út úr þessu, jafnvel þó það sé mér til tjóns til lengri tíma.

Þarna byrjar heiðarleikinn. Ekki þessi heiðarleiki sem er bara sjálfsásökun í nýjum búningi, heldur heiðarleiki sem er nægilega rólegur til að sjá skýrt.

Skugginn vill oft vernda þig

Skugginn er oft óþroskaður varnarbúnaður. Hann lærði eitthvað einhvern tímann. Kannski að það sé öruggara að draga sig til baka en að reyna og klúðra. Kannski að það sé betra að vera harður á undan öðrum, svo enginn nái að særa mann. Kannski að það sé skárra að gera lítið úr eigin metnaði, svo maður þurfi ekki að standa undir honum.

Þetta hljómar ekki fallega. En þetta er mannlegt.

Vandinn er að þessi varnarbúnaður er gjarnan enn að vinna eftir gömlum reglum. Hann bregst við eins og þú sért enn í sömu aðstæðum og áður. Hann telur sig vera að hjálpa, en hann endar með að stjórna.

Þess vegna er það ekki sérlega gáfulegt að reyna að rífa skuggann út úr sér. Það veldur bara átökum. Það sem virkar betur er að fá hann í dagsljós, skilja hlutverk hans og setja honum mörk.

Ég viðurkenni að þetta hljómar mjúkt, en þetta er í raun agi. Þetta er stjórnun. Þú ert að segja við sjálfan þig: Ég sé þig. Ég skil af hverju þú kemur. En þú færð ekki að taka við.

Það er munurinn á því að samþykkja skuggann og að gefa honum lyklana.

Styrkleikar lifa ekki á hrósi, þeir lifa á ramma

Þegar fólk talar um styrkleika talar það oft eins og þetta sé eitthvað sem á bara að finna. Eins og það liggi falinn pakki innra með manni sem maður opnar og þá verði allt léttara.

Styrkleikar eru raunverulegir, en þeir verða til í framkvæmd.

• Styrkleiki eins og úthald er ekki hugsun. Hann er vana bygging.

• Styrkleiki eins og skýr samskipti er ekki persónueinkenni. Hann er æfing.

• Styrkleiki eins og einbeiting er ekki bara vilji. Hann er umhverfi, skipulag og ákvörðun um hvað fær að trufla.

Og hér kemur kjarninn: Þegar þú ákveður að setja meiri fókus á styrkleikana þína, þá ertu ekki að hunsa veikleikana. Þú ert að hætta að láta veikleikana stjórna dagskránni.

Skugginn fær sína athygli, en ekki sviðsljósið.

Þú skoðar hann, greinir, stillir, og ferð síðan aftur í það sem skiptir þig máli. Þangað sem lífið stækkar. Þangað sem þú vex.

Markþjálfun í þessu samhengi er ekki hvatning, hún er rými

Góð markþjálfun snýst ekki um að einhver pumpi þig upp eða segi þér að þú sért frábær. Það er ódýrt eldsneyti og endist stutt.

Góð markþjálfun er samtal sem heldur. Rými þar sem þú kemst ekki eins auðveldlega upp með að rugla þig. Rými þar sem þú færð að segja sannleikann, líka þann sem er ekki flottur, án þess að það verði dómur.

Og svo er settur rammi utan um næstu skref.

Ekki tíu ný markmið. Ekki nýtt líf á mánudag. Bara eitt eða tvö skref sem eru raunhæf, mælanleg og tengd því sem þú vilt í alvöru.

Það sem breytir leiknum fyrir marga er einfaldlega þetta: Að vera ekki einn í eigin hugarleikfimi.

Þegar þú ert einn geturðu alltaf samið nýjan samning við sjálfan þig. Þú getur alltaf frestað með góðri sögu. Þú getur alltaf skýrt þig út úr vandanum.

Þegar þú ert með aðila sem heldur utan um samtalið, spyr réttu spurninganna og stoppar þig þegar þú ferð út af sporinu, þá verður breytingin praktísk. Hún fer úr pælingu yfir í hegðun.

Ein einföld leið til að byrja

Ég myndi ekki byrja á að reyna að laga allan skuggann í einu. Það er of stórt. Og það kallar fram sama gamla mynstur, annaðhvort fullkomnun eða uppgjöf.

Byrjaðu frekar svona, með því að gera þetta að litlu og heiðarlegu verkefni næstu tvær vikur.

Veldu eitt mynstur sem þú þekkir. Bara eitt. Það sem kemur oftast upp og kostar þig mest.
Skrifaðu síðan niður hvað það mynstur gefur þér. Ekki hvað það tekur, heldur hvað það gefur. Það gefur þér eitthvað, annars myndirðu ekki endurtaka það.

Veldu síðan einn styrkleika sem þú vilt rækta á móti. Einn sem myndi breyta lífi þínu ef hann væri aðeins sterkari.
Og svo velurðu minnsta næsta verknað sem styður þann styrkleika, verknað sem er svo lítill að þú getur gert hann líka á degi þar sem þú ert ekki í stuði.

Þarna verður þetta raunverulegt. Þú ert ekki að berjast við sjálfan þig. Þú ert að byggja nýja hegðun með minni átökum og meiri stöðugleika.

Skugginn fer ekki endilega. Hann þroskast.

Hann verður minna dramatískur. Minna hávær. Minna líklegur til að taka yfir.
Ekki af því þú sigraðir hann, heldur af því þú hættir að láta hann vinna í laumi.

Og á sama tíma ferðu að rækta styrkleikana þína af alvöru. Ekki sem sjálfsmynd, heldur sem daglega iðju. Með ramma, endurtekningu og heiðarleika.

Þá gerist það sem fólk er oft að leita að án þess að ná utan um: Traust á sjálfum sér.

Ekki traust sem byggir á því að allt gangi vel, heldur traust sem byggir á því að þú sért við stýrið, líka þegar veðrið breytist.